Thực trạng hoạt động đấu giá tài sản của VAMC thời gian qua, định hướng phát triển và những kiến nghị với các cơ quan hữu quan trong thời gian tới

12/11/2021 14:40 GMT+7 203

Sau hơn 03 năm triển khai thực hiện, hoạt động đấu giá tài sản của VAMC đã đạt được những kết quả tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả xử lý nợ xấu, tạo tiền đề cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Bên cạnh những kết quả đạt được, khi so sánh với các tổ chức đấu giá khác, hoạt động đấu giá tài sản của VAMC đang gặp những hạn chế khách quan xuất phát từ cơ chế, chính sách của pháp luật.

Quá trình hình thành hoạt động đấu giá tài sản tại VAMC:

Ngay từ khi thành lập, bên cạnh các hoạt động mua bán, xử lý nợ, tổ chức đấu giá tài sản đã là một trong những hoạt động của VAMC được Chính phủ cho phép thực hiện theo Nghị định 53/2013/NĐ-CP. Sau hơn 03 năm tập trung triển khai các hoạt động mua bán, xử lý nợ xấu bằng trái phiếu đặc biệt (TPĐB), VAMC đã góp phần hoàn thành mục tiêu đưa tỷ lệ nợ xấu nội bảng của hệ thống các tổ chức tín dụng (TCTD) xuống dưới 3%. Tuy nhiên, trong thời gian này việc đấu giá khoản nợ, tài sản bảo đảm (TSBĐ) VAMC đã mua đều phải thực hiện thông qua các tổ chức đấu giá, làm giảm tính chủ động cũng như gia tăng chi phí xử lý nợ.

Luật Đấu giá tài sản ban hành năm 2016 quy định Tổ chức mà Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ do Chính phủ thành lập để xử lý nợ xấu của TCTD được triển khai các hoạt động đấu giá. Đây cũng là giai đoạn VAMC chuẩn bị chuyển đổi trọng tâm hoạt động từ mua bán, xử lý nợ xấu bằng TPĐB sang mua bán, xử lý nợ xấu theo giá trị thị trường (GTTT). Xuất phát từ cơ sở pháp lý và thực tiễn nêu trên, ý tưởng cụ thể hóa việc VAMC tự tổ chức đấu giá nhằm nâng cao năng lực và hiệu quả xử lý nợ là một trong những giải pháp quan trọng được xác định trong tổng thể Đề án cơ cấu lại và nâng cao năng lực của VAMC giai đoạn 2017 – 2020 và hướng tới 2022 đã được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước phê duyệt tại Quyết định 28/QĐ-NHNN ngày 05/01/2018.

Năm 2018, căn cứ đề án cơ cấu lại và nâng cao năng lực của VAMC, cùng với việc sắp xếp lại mô hình tổ chức cho phù hợp với trọng tâm hoạt động mua bán và xử lý nợ theo GTTT, VAMC đã thành lập Ban Đấu giá tài sản để thực hiện chức năng đấu giá tài sản là khoản nợ xấu và TSBĐ của khoản nợ xấu VAMC đã mua từ TCTD. Để triển khai hoạt động đấu giá theo quy định của pháp luật,VAMC đã ban hành các quy định nội bộ về đấu giá như Quy chế đấu giá tài sản, Quy chế hoạt động của Hội đồng đấu giá tài sản, Quy trình đấu giá tài sản,…

Kết quả hoạt động đấu giá tài sản của VAMC từ khi thành lập đến nay:

Mặc dù mới được triển khai nhưng hoạt động đấu giá của VAMC đã có nhiều kết quả tích cực, VAMC đã thực hiện đấu giá thành công nhiều khoản nợ và TSBĐ của khoản nợ có giá trị lớn. Từ năm 2018 đến 31/10/2021, VAMC đã tổ chức đấu giá thành công 21 tài sản là khoản nợ/TSBĐ với tổng số tiền trúng đấu giá đạt 2.297 tỷ đồng. Trong đó, 20 tài sản đấu giá thành là khoản nợ, chiếm 95% tổng số tài sản đấu giá thành của VAMC

Hiện tại, VAMC đã tổ chức, đào tạo được 09 đấu giá viên, trong đó một số đấu giá viên có kinh nghiệm hàng chục năm hành nghề đấu giá, có năng lực, trình độ chuyên môn và kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng. Giai đoạn đầu thành lập Ban Đấu giá tài sản (năm 2018, 2019), VAMC đã kết hợp giữa tự tổ chức đấu giá với đi thuê tổ chức đấu giá, mặc dù mới triển khai nhưng hoạt động đấu giá của VAMC đã đạt được kết quả khả quan, trong đó đáng chú ý là 100% tài sản đấu giá thành đều do VAMC tự tổ chức. Tích lũy kinh nghiệm từ hoạt động đấu giá giai đoạn trước cùng với đội ngũ đấu giá viên hiện có, từ năm 2020 đến nay, 100% các cuộc đấu giá tài sản đều do VAMC tự tổ chức. Quá trình triển khai hoạt động đấu giá của VAMC luôn đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, được các bên liên quan ghi nhận và đánh giá tích cực.

Các hạn chế cần khắc phục nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động đấu giá tài sản để xử lý nợ xấu của VAMC:

Về phạm vi tài sản VAMC được tổ chức đấu giá

Theo quy định tại điểm o khoản 1 Điều 4 và khoản 1 Điều 64 Luật Đấu giá tài sản, phạm vi hoạt động đấu giá của VAMC bao gồm khoản nợ xấuTSBĐ của khoản nợ xấu mà VAMC đã mua từ TCTD. Do bị hạn chế phạm vi hoạt động liên quan đến đối tượng tài sản được đấu giá, nên VAMC không thể tổ chức đấu giá đối với một số trường hợp phát sinh trên thực tế, làm gia tăng chi phí xử lý nợ và giảm vai trò, vị trí của VAMC như:

-  Trong quá trình VAMC đấu giá khoản nợ xấu được mua bằng TPĐB, có trường hợp TPĐB đến hạn thanh toán, VAMC phải chuyển giao một phần hoặc toàn bộ khoản nợ tương ứng với TPĐB đó lại cho TCTD theo quy định của Thông tư 19/2013/TT-NHNN. Trong trường hợp này, VAMC không còn quyền thực hiện đấu giá đối với các khoản nợ đã chuyển giao lại cho TCTD, các TCTD phải thực hiện đấu giá lại từ đầu, dẫn tới việc xử lý nợ xấu bị kéo dài, gây khó khăn và giảm hiệu quả của quá trình xử lý nợ xấu của cả VAMC và TCTD.

- Đối với các khoản nợ mà VAMC và TCTD là đồng sở hữu (trường hợp VAMC đã chuyển giao một phần khoản nợ lại cho TCTD do TPĐB đã đến hạn thanh toán hay trường hợp TCTD chỉ bán nợ một phần cho VAMC), VAMC không có quyền đấu giá toàn bộ các khoản nợ này mà phải phối hợp với TCTD để thuê tổ chức đấu giá, làm gia tăng chi phí xử lý nợ.

- Về phía các TCTD, để tăng cường hợp tác trong công tác xử lý nợ xấu nói chung, một số TCTD có nhu cầu và đề nghị VAMC đấu giá khoản nợ xấu và TSBĐ của khoản nợ xấu tại TCTD, nhưng do giới hạn về phạm vi tài sản được đấu giá, VAMC phải từ chối thực hiện.

- Hiện nay, Sàn giao dịch nợ VAMC đã được thành lập để cung cấp dịch vụ tư vấn, môi giới mua, bán khoản nợ và TSBĐ. Theo quy định, Sàn giao dịch nợ VAMC chỉ có thể làm trung gian thúc đẩy hoạt động mua bán nợ xấu, TSBĐ giữa các bên theo phương thức thỏa thuận. Khi tham gia Sàn giao dịch nợ VAMC, sẽ có trường hợp bên sở hữu khoản nợ, TSBĐ có nhu cầu bán khoản nợ, TSBĐ theo phương thức đấu giá, khi đó Sàn giao dịch nợ VAMC không thể tư vấn, giới thiệu khách hàng để Ban Đấu giá tài sản của VAMC tổ chức đấu giá do khoản nợ, TSBĐ của khách hàng không thuộc phạm vị VAMC được phép thực hiện. Hạn chế này không chỉ làm giảm hiệu quả hoạt động đấu giá của VAMC mà còn ảnh hưởng đến hoạt động tư vấn mua bán, xử lý nợ xấu của VAMC.

Về thủ tục triển khai hoạt động đấu giá bằng hình thức trực tuyến tại VAMC  

Khoản 2 Điều 9 Nghị định 62/2017/NĐ-CP ngày 16/5/2017 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Đấu giá tài sản quy định: “Trường hợp cuộc đấu giá do Hội đồng đấu giá tài sản thực hiện hoặc trường hợp tổ chức mà Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ do Chính phủ thành lập để xử lý nợ xấu của tổ chức tín dụng tự đấu giá thì Hội đồng đấu giá tài sản, tổ chức mà Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ do Chính phủ thành lập để xử lý nợ xấu của tổ chức tín dụng ký hợp đồng với tổ chức đấu giá tài sản có trang thông tin điện tử đấu giá trực tuyến để tổ chức cuộc đấu giá.”.

Như vậy, khi tổ chức đấu giá bằng hình thức trực tuyến, VAMC bắt buộc phải ký hợp đồng với tổ chức đấu giá có trang thông tin điện tử đấu giá trực tuyến mà không được tự xây dựng và sử dụng trang thông tin điện tử của VAMC. 

Trong thời gian thực hiện giãn cách xã hội vừa qua, hoạt động đấu giá trực tiếp của VAMC gặp rất nhiều khó khăn và gần như bị ngưng trệ. Hiện nay, sau hơn 08 năm thành lập và đi vào hoạt động, hạ tầng công nghệ thông tin của VAMC đã được trang bị, làm cơ sở để có thể xem xét tiếp tục đầu tư, nâng cấp nhằm đáp ứng các hoạt động giao dịch trực tuyến nói chung và đấu giá trực tuyến nói riêng nếu được pháp luật cho phép. Việc quy định VAMC phải “đi thuê” trang thông tin điện tử của tổ chức đấu giá để thực hiện đấu giá trực tuyến, không những làm gia tăng chi phí xử lý nợ xấu mà về lâu dài còn không phát huy được hết nguồn lực hiện có của VAMC trong hoạt động đấu giá.

Định hướng phát triển hoạt động đấu giá của VAMC:

Chiến lược phát triển của VAMC đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 ban hành kèm theo Quyết định 2024/QĐ-NHNN ngày 27/11/2020 của Thống đốc Ngân hàng nhà nước đã định hướng: VAMC tiếp tục Tổ chức thực hiện việc VAMC tự đấu giá tài sản, thuê tổ chức đấu giá tài sản theo hướng mở rộng phạm vi, đối tượng đấu giá bao gồm các khoản nợ, khoản nợ xấu của VAMC, các TCTD và tài sản bảo đảm của các khoản nợ đó; Hướng tới thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ như một tổ chức đấu giá tài sản chuyên nghiệp; Xây dựng và triển khai thực hiện sàn giao dịch đấu giá trực tuyến…”. 

Định hướng mở rộng phạm vi, đối tượng đấu giá cho VAMC đã được cơ quan hữu quan cụ thể hóa bằng văn bản. Hơn nữa, trong bối cảnh tình hình dịch bệnh hiện nay, để thích ứng với trạng thái bình thường mới, hình thức làm việc trực tuyến đối với các công việc có thể triển khai trực tuyến là xu hướng của thế giới và Việt Nam trong thời gian tới, trong đó hoạt động đấu giá cũng không phải ngoại lệ. Do đó, cần thiết phải điều chỉnh, đổi mới các điều kiện, thủ tục triển khai hoạt động đấu giá theo hình thức trực tuyến, đảm bảo hoạt động này được thực hiện một cách công khai, thuận lợi, công bằng, với chi phí hợp lý. 

Kiến nghị với các cơ quan hữu quan:

Sửa đổi Luật Đấu giá tài sản theo hướng mở rộng phạm vi hoạt động đấu giá tài sản của VAMC

Xuất phát từ hạn chế, bất cập liên quan đến phạm vi hoạt động đấu giá của VAMC đồng thời để thực hiện được Chiến lược phát triển VAMC đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, nhu cầu được mở rộng phạm vi hoạt động đấu giá bao gồm đấu giá tài sản là khoản nợ xấu, TSBĐ của khoản nợ xấu của VAMC và các TCTD là đòi hỏi cấp thiết.

Với vai trò là một trong những công cụ để xử lý nợ xấu của hệ thống các TCTD, VAMC chú trọng hơn vào mua bán, xử lý khoản nợ xấu. Với lĩnh vực đấu giá, VAMC cũng đã tập trung, ưu tiên đấu giá tài sản là khoản nợ xấu nhiều hơn so với TSBĐ (20/21 tài sản đấu giá thành của VAMC trong thời gian qua là khoản nợ xấu). Do đó, để việc điều chỉnh, thay đổi cơ chế, chính sách vừa đảm bảo hài hòa lợi ích vừa đảm bảo thực hiện đúng chiến lược, định hướng phát triển, trước mắt các cơ quan hữu quan có thể xem xét mở rộng phạm vi hoạt động đấu giá của VAMC theo hướng bổ sung thêm tài sản đấu giá là khoản nợ xấu của TCTD, tạo tiền đề hướng tới tiếp tục mở rộng phạm vị hoạt động đấu giá của VAMC đối với cả TSBĐ của khoản nợ xấu tại TCTD trong giai đoạn tiếp theo.

Sửa đổi quy định Điều 9 Nghị định 62/2017/NĐ-CP theo hướng cho phép VAMC xây dựng trang đấu giá trực tuyến để phục vụ công tác xử lý nợ xấu

Để đảm bảo phù hợp với chiến lược phát triển của VAMC cũng như xu thế phát triển của thời đại cách mạng công nghiệp 4.0 về ứng dụng công nghệ thông tin trong các lĩnh vực của đời sống kinh tế xã hội, đồng thời nhằm phát huy tối đa nguồn lực hiện có của VAMC, cơ quan hữu quan cần xem xét sửa đổi nội dung khoản 2 Điều 9 Nghị định 62/2017/NĐ-CP theo hướng cho phép VAMC xây dựng trang đấu giá trực tuyến. Tuy nhiên không giống các tổ chức đấu giá khác, VAMC sẽ chỉ sử dụng trang đấu giá trực tuyến để phục vụ công tác xử lý nợ xấu, đảm bảo hoạt động đấu giá theo hình thức trực tuyến tại VAMC mà không cung cấp dịch vụ cho thuê như các tổ chức đấu giá khác theo quy định của pháp luật. Với đề xuất này, VAMC sẽ có đầy đủ các công cụ, phương tiện để phục vụ hoạt động đấu giá của mình, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả cũng như quy mô tham gia, đóng góp của VAMC vào hoạt động xử lý nợ xấu của cả hệ thống ngân hàng. Đây cũng là một trong những giải pháp để VAMC thích ứng với tình hình dịch bệnh Covid-19 còn diễn biến phức tạp.

Với kết quả đạt được thời gian qua, yêu cầu mở rộng phạm vi hoạt động đấu giá tài sản và sửa đổi thủ tục tổ chức đấu giá theo hình thức trực tuyến là rất cần thiết cho hoạt động của VAMC trong thời gian tới nhằm phát huy và khai thác tối đa nguồn lực, kinh nghiệm của VAMC qua đó góp phần xử lý nhanh, hiệu quả nợ xấu./.


Top