Ngân hàng mua trái phiếu của nhau: Giả thiết lợi cho BĐS?

  • Đăng ngày: 23/09/2019
Không lo về khả năng sở hữu chéo thông qua việc các ngân hàng thương mại mua trái phiếu của nhau, các chuyên gia chỉ ra nguy cơ khác.

Báo cáo Thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam 8 tháng đầu năm 2019, Công ty CP Chứng khoán SSI cho biết, 8 tháng đầu năm, các ngân hàng phát hành hơn 56.000 tỷ đồng trái phiếu, chiếm một nửa tổng giá trị phát hành của thị trường.

Các công ty chứng khoán là bên mua lớn nhất, chiếm 40% trái phiếu ngân hàng phát hành (khoảng 22.900 tỷ đồng).  Tuy nhiên, theo SSI, lượng mua này quá lớn so với quy mô vốn của các công ty chứng khoán, bản thân các công ty chứng khoán này cũng phải huy động trái phiếu để tăng vốn nên khả năng cao các công ty chứng khoán chỉ là trung gian, tham gia mua trên sơ cấp để bán lại trên thứ cấp chứ không phải là người mua cuối cùng.

SSI nhận định, rất có thể các ngân hàng đã sở hữu chéo trái phiếu của nhau, mục đích là để gia tăng nguồn huy động và nâng cao tỷ trọng vốn trung và dài hạn, đối phó với yêu cầu giảm tỷ trọng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn của NHNN.

Theo TS Cao Sĩ Kiêm, nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam, các công ty chứng khoán mua trái phiếu ngân hàng sau đó bán lại để kiếm chênh lệch, họ chỉ là người khớp nối giữa bên cần bán và bên cần mua.
Còn việc các ngân hàng thương mại mua trái phiếu của nhau là cách để ngân hàng thực hiện sở hữu chéo hay không, theo ông, khó có khả năng xảy ra.

5 ngân hàng phát hành trái phiếu nhiều nhất trong 8 tháng đầu năm 2019, theo thống kê của Công ty Cổ phần Chứng khoán SSI

Lý giải cho nhận định của mình, nguyên Thống đốc NHNN cho rằng, mỗi ngân hàng có chiến lược kinh doanh riêng của mình, khả năng quản lý khác nhau, do đó khó có thể đổi chéo cho nhau được. Trong thời kỳ thiếu hụt nguồn vốn họ có thể mua tạm để sử dụng nhưng đây cũng không phải là trường hợp phổ biến.

"Đây là một cách để ngân hàng đối phó với yêu cầu giảm tỷ trọng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn của NHNN. Ngân hàng cũng là một doanh nghiệp, cái gì có lợi thì họ sẽ tranh thủ khai thác và tìm cách lách quy định của kiếm lợi", TS Cao Sĩ Kiêm nói.

Dù vậy, ông cũng khẳng định, chính bởi mỗi ngân hàng thương mại khi huy động vốn có điều kiện, chiến lược, nội dung riêng, nếu người mua trái phiếu là ngân hàng không tìm hiểu kỹ thông tin, chiến lược kinh doanh không phù hợp, trình độ quản lý kém thì sẽ vô cùng rủi ro.

Cũng cho ý kiến về vấn đề này, TS.LS Bùi Quang Tín, CEO Trường Doanh nhân BizLight cho rằng, mục tiêu của ngân hàng khi phát hành trái phiếu là để huy động vốn, giống như kênh chứng chỉ tiền gửi.

Khả năng các ngân hàng sở hữu chéo lẫn nhau khi mua trái phiếu của nhau, theo ông Tín, "không để làm gì" và "không có lợi gì".

"Giả sử ngân hàng A phát hành trái phiếu, ngân hàng B mua, hai bên mua qua mua lại, cấn trừ với nhau, như vậy nguồn vốn sẽ không thực sự vì bản chất của ngân hàng là cần vốn để kinh doanh kiếm lời, cho vay...

Khi ngân hàng phát hành trái phiếu thì lãi suất cao hơn lãi suất thị trường, lúc đó nó vừa đẩy chi phí huy động vốn tăng lên, tức nó sẽ khiến cho ngân hàng gặp khó khăn hơn nữa trong vấn đề cho vay vì chi phí vốn cao lên thì lãi suất cho vay phải cao, khi ấy doanh nghiệp rất khó chấp nhận.

Ngoài ra, nếu sở hữu ảo như vậy thì ngân hàng cũng không có nguồn vốn thực sự và cũng không thể làm gì khác vì nguồn vốn huy động đó không thể đưa vào vốn tự có, vốn để tính hệ số an toàn vốn được", TS.LS Bùi Quang Tín phân tích.

Cửa ngách đổ vốn vào bất động sản?

Cùng với diễn biến đó, việc ngân hàng đổ vốn vào trái phiếu doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp bất động sản gây lo ngại các ngân hàng đang tìm cách lách quy định để đổ tín dụng vào thị trường bất động sản.

Theo TS.LS Bùi Quang Tín, lo ngại này là có cơ sở, vậy nên NHNN mới ra công văn nhắc nhở các NHTM hạn chế mua trái phiếu doanh nghiệp, đặc biệt là trái phiếu doanh nghiệp bất động sản.

"Khi mua trái phiếu, ngân hàng sẽ đưa vào mục chứng khoán giữ đến đáo hạn hoặc chứng khoán kinh doanh trên bảng cân đối kế toán. Việc đưa như vậy giúp ngân hàng né được vấn đề kiểm soát cấp tín dụng cho bất động sản", ông Tín nói.

Vị chuyên gia khẳng định, NHNN đã có công văn nhắc nhở, nếu ngân hàng thương mại nào vi phạm sẽ bị xử lý bởi khi làm như vậy, ngân hàng sẽ che lấp đi các khoản cho vay, nhất là việc đổ vốn vào bất động sản. Đồng thời, cách làm này khiến cho tình trạng đảo nợ dễ xảy ra hơn.

 

Giải thích thêm, TS.LS Bùi Quang Tín cho hay, khi doanh nghiệp vay vốn của ngân hàng mà không có khả năng trả nợ thì họ nghĩ ra cách bán trái phiếu cho ngân hàng. Ngân hàng sẽ mua trái phiếu đó, một hình thức để tiếp tục cho doanh nghiệp đó vay, doanh nghiệp sẽ lấy số tiền mà ngân hàng giải ngân cho trái phiếu để trả nợ các khoản nợ cũ.

"Điều đó rất nguy hiểm", vị chuyên gia nhấn mạnh.

 

Về NHNN, TS Tín khẳng định, chắc chắn sau công văn nhắc nhở, NHNN sẽ tiếp tục kiểm tra, giám sát và ngân hàng thương mại nào vi phạm sẽ bị xử phạt.

TS Cao Sĩ Kiêm cũng cho rằng, vai trò của NHNN đã thể hiện rõ qua các công văn chỉ đạo. Điều đó cho thấy NHNN đã phát hiện được những hiện tượng tiềm ẩn rủi ro trên và có cơ chế để xử lý.

"Trong trường hợp ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ của ngân hàng, NHNN sẽ tăng cường kiểm tra, phát hiện sở hở để uốn nắn lại, đồng thời ngân hàng nào có biểu hiện sai lệch thì sẽ xử lý.

Nhìn chung, quy định của chúng ta đã có đầy đủ, quan trọng là các ngân hàng thương mại thực hiện thế nào và NHNN phải kiểm tra, giám sát xem quá trình thực hiện ấy ra sao", TS Kiêm chỉ rõ.

Thành Luân

Theo:baodatviet.vn

Chi tiết file đính kèm:

©2013 Công ty TNHH một thành viên Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC)

Cơ quan chủ quản: NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm nội dung: Chủ tịch Hội đồng thành viên Nguyễn Tiến Đông

Địa chỉ: 22 Hàng Vôi - Hoàn Kiếm - Hà Nội

Điện thoại: (+84) 4 3935 2884

Fax: (+84) 4 3935 2874

Email: contact@sbvamc.vn