Khi dữ liệu không còn chỉ để lưu trữ

Trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành một nguồn lực quan trọng không kém vốn và công nghệ. Nhưng dữ liệu tự thân không tạo ra nhiều giá trị nếu chỉ được lưu trữ trong những “kho” riêng biệt. Điều VAMC đặc biệt quan tâm khi tìm hiểu về KCIS chính là cách tổ chức này nhìn nhận dữ liệu. KCIS hiện không chỉ thực hiện chức năng tập trung và quản lý thông tin tín dụng mà đã phát triển nhiều lĩnh vực liên quan đến khai thác dữ liệu tài chính, như MyData, dữ liệu doanh nghiệp, dữ liệu tài chính lớn, tổ chức dữ liệu và nền tảng AI. KCIS tự xác định vai trò là một nền tảng dịch vụ dữ liệu tài chính, góp phần tạo ra những giá trị mới từ dữ liệu. (Kcredit⁠)Câu chuyện của KCIS cho thấy một sự chuyển dịch đáng chú ý: từ quản lý dữ liệu sang khai thác dữ liệu; từ cung cấp thông tin sang tạo ra dịch vụ trên nền tảng thông tin. Đó cũng chính là điều khiến kinh nghiệm Hàn Quốc trở nên đáng tham khảo đối với thị trường mua bán nợ Việt Nam.

Một thị trường không thể phát triển mạnh nếu thiếu thông tin

Mua bán nợ là một thị trường đặc thù. Một khoản nợ không chỉ được quyết định bởi con số dư nợ. Đằng sau một khoản nợ có thể là doanh nghiệp, dòng tiền, tài sản bảo đảm, đất đai, nhà xưởng, máy móc, dự án, tình trạng pháp lý và cả một quá trình xử lý kéo dài. Nhà đầu tư vì thế không chỉ cần biết “có khoản nợ nào đang được bán”, mà cần biết “khoản nợ đó thực sự là gì và cơ hội xử lý ra sao”. Đây là nơi dữ liệu có thể tạo ra khác biệt. Nếu thông tin được chuẩn hóa, cập nhật và kết nối, nhà đầu tư có thể nhanh chóng tìm kiếm những khoản nợ phù hợp với khẩu vị đầu tư; có thể so sánh các khoản nợ theo ngành, địa bàn, quy mô, loại tài sản bảo đảm hoặc tình trạng pháp lý; thậm chí có thể tiếp cận những báo cáo phân tích được xây dựng trên nền dữ liệu. Khi đó, dữ liệu không còn đơn thuần là thông tin để đọc. Dữ liệu trở thành công cụ để ra quyết định.

( Đoàn công tác VAMC học tập tại Hàn Quốc tháng 9/2026 )

Bài học từ KCIS: Có dữ liệu chưa đủ

Có một thông điệp từ kinh nghiệm KCIS đặc biệt đáng suy ngẫm: chỉ thu thập dữ liệu mà không hình thành hệ sinh thái kết nối thì khó tạo ra đột phá.Trong mô hình MyData của Hàn Quốc, dữ liệu tài chính được kết nối thông qua hệ thống hạ tầng và các giao diện kỹ thuật, tạo điều kiện để hình thành nhiều dịch vụ tài chính mới. Theo thông tin được KCIS chia sẻ tại tọa đàm với CIC năm 2023, hệ thống MyData tài chính khi đó có khoảng 720 danh mục dữ liệu được truyền qua 100 API. (Tạp chí Ngân Hàng⁠) Điều đáng học hỏi ở đây không phải là con số hay một giải pháp công nghệ cụ thể. Đó là tư duy hệ sinh thái.

Dữ liệu chỉ thực sự có giá trị khi có người cung cấp dữ liệu, người sử dụng dữ liệu, nền tảng kết nối dữ liệu và những sản phẩm, dịch vụ được tạo ra từ dữ liệu. Đặt trong bối cảnh thị trường mua bán nợ, tư duy này mở ra một hướng tiếp cận mới cho Sàn giao dịch nợ VAMC.

Từ “Sàn đăng tin” đến “nền tảng dữ liệu và giao dịch”

Sàn giao dịch nợ nếu chỉ dừng lại ở việc đăng tải thông tin các khoản nợ sẽ khó tạo ra sự khác biệt lớn trong dài hạn. Một hướng đi xa hơn là xây dựng Sàn trở thành nền tảng dữ liệu và giao dịch của thị trường mua bán nợ.Theo hướng này, dữ liệu về khoản nợ và tài sản bảo đảm cần được chuẩn hóa ngay từ đầu. Những thông tin tưởng như rất nhỏ; loại tài sản, vị trí, tình trạng pháp lý, giá trị, tiến độ xử lý, lịch sử giao dịch… khi được cấu trúc và kết nối lại sẽ tạo nên một cơ sở dữ liệu có giá trị lớn. Trên nền dữ liệu đó, Sàn có thể phát triển các công cụ tìm kiếm và sàng lọc khoản nợ; xây dựng các báo cáo, bộ dữ liệu hoặc sản phẩm thông tin theo nhu cầu; tiến tới cung cấp các dịch vụ hỗ trợ nhà đầu tư trong quá trình tìm hiểu và lựa chọn sản phẩm.

Từ chỗ “có thông tin để đăng tải”, chuyển sang “có dữ liệu để tạo ra sản phẩm”.

Đó là một bước chuyển không đơn thuần về công nghệ, mà là sự thay đổi về mô hình hoạt động. Hướng tới một hệ sinh thái dữ liệu về nợ. Nếu dữ liệu là nền tảng, Sàn giao dịch nợ có thể trở thành nơi kết nối nhiều chủ thể hơn thay vì chỉ kết nối người mua và người bán. Tổ chức tín dụng, VAMC, tổ chức mua bán nợ, nhà đầu tư, tổ chức định giá, đấu giá, tư vấn pháp lý và các đơn vị cung cấp dịch vụ liên quan đều có thể trở thành những mắt xích trong hệ sinh thái đó.

Khi các nguồn thông tin được kết nối trong khuôn khổ pháp luật cho phép, Sàn có thể góp phần giảm bất cân xứng thông tin – một trong những vấn đề lớn của thị trường mua bán nợ. Xa hơn, khi dữ liệu đủ lớn và đủ tốt, các công cụ phân tích dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo có thể được nghiên cứu ứng dụng để hỗ trợ phân loại khoản nợ, nhận diện đặc điểm tài sản bảo đảm, tìm kiếm sản phẩm phù hợp với nhu cầu của nhà đầu tư. Khi ấy, Sàn không chỉ giúp thị trường tìm thấy các khoản nợ. Sàn còn giúp thị trường hiểu rõ hơn về các khoản nợ.

Không sao chép Hàn Quốc, mà tìm lời giải cho Việt Nam

Tất nhiên, VAMC không thể và cũng không cần sao chép mô hình KCIS. Hàn Quốc có một hệ thống pháp luật, hạ tầng dữ liệu và thị trường tài chính với những điều kiện khác Việt Nam. Bài học quan trọng nhất cần tiếp thu là tư duy phát triển hạ tầng dữ liệu, chứ không phải một mô hình công nghệ cụ thể. Với VAMC, quá trình này có thể bắt đầu từ những việc thiết thực: chuẩn hóa dữ liệu khoản nợ và tài sản bảo đảm; nâng cao chất lượng và khả năng cập nhật dữ liệu; xây dựng các tiêu chuẩn dữ liệu dùng chung; phát triển công cụ tìm kiếm, phân loại và phân tích; từng bước kết nối các chủ thể tham gia thị trường. Đây cũng là hướng có thể gắn với quá trình VAMC đang phối hợp với các đối tác Hàn Quốc, trong đó có KAMCO và KOICA, để từng bước cải tiến nền tảng kỹ thuật của Sàn giao dịch nợ.

Mục tiêu cuối cùng không phải là tạo ra một website hiện đại hơn. Mục tiêu là tạo ra một thị trường vận hành thông minh hơn. Kinh nghiệm KCIS cho thấy, một nền tảng dữ liệu tốt có thể trở thành hạ tầng cho nhiều sản phẩm và dịch vụ khác nhau. Đối với Sàn giao dịch nợ VAMC, điều đó gợi mở một hướng phát triển tương tự: dữ liệu về khoản nợ và tài sản bảo đảm không chỉ phục vụ một giao dịch cụ thể, mà có thể được tổ chức để phục vụ cả thị trường.

Đoàn công tác VAMC tham gia học hỏi từ KCIS Hàn Quốc

Sau chuyến công tác Hàn Quốc, điều VAMC mang về không chỉ là những kinh nghiệm về công nghệ, mô hình hay phương thức vận hành. Quan trọng hơn là một góc nhìn: Thị trường mua bán nợ muốn phát triển thì không thể thiếu một hạ tầng thông tin đủ mạnh. Và hạ tầng thông tin của thị trường trong kỷ nguyên số không thể chỉ là một kho dữ liệu – đó phải là một nền tảng có khả năng kết nối và tạo ra giá trị. Đó cũng có thể là hướng đi mới cho Sàn giao dịch nợ VAMC: từ dữ liệu đến thông tin, từ thông tin đến sản phẩm, từ sản phẩm đến giao dịch – và từ những giao dịch riêng lẻ từng bước hình thành một thị trường mua bán nợ minh bạch, chuyên nghiệp và hiệu quả hơn.