Từ năm 2017, VAMC bắt đầu chuyển đổi trọng tâm hoạt động từ mua bán, xử lý nợ xấu bằng trái phiếu đặc biệt sang mua bán, xử lý nợ theo GTTT. So với trái phiếu đặc biệt thì mua bán, xử lý nợ theo GTTT tiềm ẩn nguy cơ rủi ro lớn hơn rất nhiều, do đó trong giai đoạn này bên cạnh việc đẩy mạnh triển khai các biện pháp để đạt kết quả cụ thể trong hoạt động mua bán và xử lý nợ theo GTTT, VAMC cũng đã triển khai áp dụng hàng loạt các biện pháp để quản trị rủi ro, đảm bảo an toàn vốn. Cụ thể:

- Ban hành các quy định nội bộ về công tác quản trị rủi ro: Căn cứ các quy định pháp luật liên quan đến hoạt động của VAMC nói chung và hoạt động mua bán, xử lý nợ nói riêng, VAMC đã ban hành: Quy chế Mua bán nợ, Quy chế Quản lý nợ,…với những nội dung mang tính nguyên tắc về mua bán, xử lý nợ và quản trị rủi ro. Cụ thể hóa các nội dung tại quy chế, VAMC cũng đã ban hành các quy trình để quy định chi tiết các bước triển khai thực hiện và xác định rõ trách nhiệm của các đơn vị, cá nhân trong việc triển khai thực hiện quản trị rủi ro đối với hoạt động mua bán, xử lý nợ theo GTTT.

- Thực hiện phân cấp thẩm quyền trong hoạt động nghiệp vụ mua bán, xử lý nợ và trích lập, sử dụng dự phòng rủi ro để gắn trách nhiệm của các đơn vị, cá nhân trong quá trình thực hiện mua bán, xử lý nợ theo GTTT giúp đẩy nhanh quá trình thực hiện, nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro. Qua thực tiễn và trên cơ sở năng lực quản lý rủi ro của các cấp, hiện nay Hội đồng thành viên VAMC đã phân cấp quyết định mua bán, xử lý nợ theo GTTT cho Giám đốc Chi nhánh TP Hồ Chí Minh với giá mua dưới 30 tỷ đồng, cho Tổng giám đốc với giá mua dưới 50 tỷ đồng; đối với các khoản nợ có giá mua từ 50 tỷ đồng trở lên do Hội đồng thành viên xem xét, quyết định.

- Chú trọng chất lượng các khoản mua bán nợ theo GTTT, trong đó tập trung đánh giá toàn diện khả năng mua nợ và phương án xử lý khoản nợ sau khi mua trên cơ sở tuân thủ chặt chẽ các bước thẩm định, phân tích, đánh giá rủi ro đối với từng hồ sơ mua bán nợ theo GTTT theo đúng quy định tại thời điểm mua nợ nhằm hạn chế rủi ro có thế xảy ra. Ngay sau khi mua nợ, VAMC cũng thực hiện các bước theo đúng quy định về quản lý nợ, đẩy nhanh việc áp dụng các biện pháp để xử lý, thu hồi nợ. Bên cạnh đó, hàng năm VAMC cũng thực hiện trích lập dự phòng rủi ro đúng và đầy đủ theo quy định tại Thông tư 19/2013/TT-NHNN và các quy định nội bộ nhằm tạo nguồn tài chính dự phòng đối với rủi ro có thể xảy ra cho các khoản nợ đã mua theo GTTT nhưng chưa được xử lý, thu hồi.

- Từng bước hoàn thiện mô hình tổ chức nhằm nâng cao năng lực xử lý nợ xấu. VAMC đã chủ động xây dựng, đề xuất và được NHNN phê duyệt Đề án cơ cấu lại và nâng cao năng lực của VAMC giai đoạn 2017-2020 và hướng tới 2022. Triển khai đề án, năm 2018, Ban Kế hoạch và Quản lý rủi ro đã được thành lập theo Quyết định số 15/QĐ-HĐTV ngày 04/5/2018 của Hội đồng thành viên, trong đó một trong những nhiệm vụ trọng tâm là thẩm định hoạt động mua, bán nợ theo GTTT, đánh giá rủi ro trong hoạt động; cảnh báo, kiểm soát rủi ro đối với hoạt động mua, bán, xử lý nợ mua theo GTTT; xem xét, đề xuất việc trích lập, sử dụng dự phòng rủi ro trong hoạt động mua nợ thị trường của VAMC. Đến tháng 11/2022, sau khi Giám đốc Chi nhánh TP Hồ Chí Minh được phân cấp quyết định việc mua bán, xử lý nợ xấu theo GTTT, Phòng Kế hoạch và Quản lý rủi ro trực thuộc Chi nhánh TP Hồ Chí Minh đã được thành lập để thực hiện chức năng thẩm định, đánh giá rủi ro đối với hoạt động mua bán, xử lý nợ theo GTTT của Chi nhánh TP Hồ Chí Minh. Đây là 02 đơn vị nòng cốt của VAMC trong việc tham mưu, thẩm định rủi ro đối với các khoản nợ mua theo GTTT.

- Trong hoạt động xử lý nợ, bên cạnh việc tập trung vào hiệu quả, VAMC cũng luôn đề cao công tác quản lý rủi ro trên cơ sở sự minh bạch, rõ ràng và tuân thủ pháp luật. Hầu hết các khoản nợ VAMC đã mua theo GTTT được ưu tiên thực hiện theo hình thức bán nợ, bán TSBĐ thông qua đấu giá công khai và chỉ khi đấu giá không thành và có khách hàng mua thỏa thuận, VAMC mới thực hiện xử lý theo phương thức bán thỏa thuận.

Nhìn lại chặng đượng hơn 05 năm thực hiện mua bán, xử lý nợ xấu theo GTTT, VAMC đã rất chủ trọng công tác quản lý rủi ro, tập trung vào các nội dung rất quan trọng, cốt lõi của hoạt động mua bán, xử lý nợ theo GTTT như hoàn thiện tính pháp lý của hồ sơ, hiệu quả phương án xử lý nợ, an toàn vốn, tính tuân thủ quy trình nghiệp vụ,…Do đó, các khoản nợ xấu VAMC mua theo GTTT thời gian qua đã được quản lý chặt chẽ, xử lý có hiệu quả và hạn chế đến mức thấp nhất các rủi ro có thể xảy ra. Tuy nhiên, hoạt động quản lý, cảnh báo rủi ro đối với hoạt động mua bán, xử lý nợ xấu theo GTTT hiện chủ yếu tập trung vào giai đoạn mua và giai đoạn bán nợ. Do đó, VAMC cần chú trọng hơn việc cảnh báo, đánh giá rủi ro đối với cả quá trình quản lý khoản nợ xấu đã mua theo GTTT trong giai đoạn chưa được xử lý thu hồi để tiếp tục nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác quản lý, cảnh báo rủi ro trong thời gian tới./.

Vũ Thị Thanh Tâm – Phạm Đức Thịnh.